terug

38. De katholieken zeggen, dat het huwelijk onontbindbaar is. Maar in de praktijk worden door de paus wel degelijk sommige huwelijken ontbonden. Hoe is dat nu te rijmen?

Een geldig gesloten en door de huwelijksdaad voltrokken huwelijk kan niet worden ontbonden. Dat is geen kerkelijk maar goddelijk recht; en daar kan de paus dus niets aan veranderen. Maar de paus kan wel andere dingen doen, die door onervaren of oppervlakkig toeziende mensen als een ontbinding van het huwelijk kunnen worden beschouwd.
Op de eerste plaats kan hij verklaren, dat een huwelijk ongeldig is. Dit is geen ontbinding van een bestaand huwelijk, maar een beslissing, dat er eigenlijk nooit een huwelijk is geweest ook al was er een schijnhuwelijk kerkelijk ingezegend. Als er b.v. een ongeldigmakend huwelijksbeletsel bestond, waarin niet gedispenseerd was om welke reden ook; of als een van de partijen niet in staat was een geldig huwelijk te sluiten, b.v. omdat die partij ontoerekenbaar was; of als een van de partijen de toestemming niet wilde geven, dan is er nooit een geldig huwelijk geweest. Dat kan nu in Rome in een proces worden onderzocht, en dan kan de paus de ongeldigheid officieel uitspreken.
Dat is dus geen ontbinding van een huwelijk.
Ook kan de paus in enkele gevallen een geldig gesloten, maar niet door de huwelijksdaad voltrokken huwelijk ontbinden. Een dergelijke pauselijke dispensatie is een gunst, die om zeer ernstige reden wel eens wordt toegestaan. Dan wordt dus wel iets ontbonden, maar dan gaat het om een huwelijk, dat nog niet voltooid was.
En dan is er ten slotte nog het geheimzinnige voorrecht, waarover de Apostel Paulus spreekt: “Wanneer een broeder een ongelovige vrouw heeft en deze bewilligt er in met hem samen te wonen, dan mag hij haar niet verstoten; eveneens, wanneer een vrouw een ongelovige man heeft, en deze er in bewilligt met haar samen te wonen, dan mag ze de man niet verstoten… Maar wanneer de ongelovige scheiden wil, laat hem scheiden; in zulke gevallen zijn de broeder en de zuster niet gebonden” (1 Cor. 7, 12-15).
Alleen in dit geval is er sprake van een ontbinding van een geldig gesloten en voltrokken huwelijk, dat geen sacramenteel of christelijk huwelijk was. Maar die uitzondering wordt gemaakt op grond van de uitdrukkelijke leer van de apostel Paulus voor een heel speciaal geval; en dat kan toch niemand de paus verwijten?
We kunnen dus veilig zeggen, dat de paus zich volkomen houdt aan de onontbindbaarheid van het huwelijk. Ofwel spreekt hij alleen de ongeldigheid uit; ofwel ontbindt hij een niet voltrokken huwelijk; ofwel past hij het privilege van Paulus toe.

Uit: de meest gemaakte moeilijkheden, door Prof. Felix Otten O.P. en Dr. C.F. Pauwels O.P.